ถนน ไม่ใช่แค่มีไว้สัญจร แต่มีอะไรมากกว่าที่คิด
สัญลักษณ์ของการอยู่ร่วมกัน
GM Live เชื่อว่าหลายคนคงยังรู้สึกตกตะลึงกับภาพเหตุการณ์ถนนยุบตัวเป็นหลุมขนาดกว้างและลึกอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในกรุงเทพมหานครของไทยเรา ณ บริเวณหน้าโรงพยาบาลวชิระ โดยสาเหตุของการเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวไม่ได้มาจากภัยพิบัติแต่อย่างใด แน่นนอว่ามีหลายเหตุปัจจัย ซึ่งก็คงต้องปล่อยให้เป็นหน้าที่ของหน่วยงานผู้รับผิดชอบดูแลแก้ไข รวมทั้งป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์ดังกล่าวขึ้นอีก
และจากเหตุการณ์ดังกล่าว GM Live มีบทความที่น่าสนใจ ซึ่งเป็นมุมมองความคิดของ ดร. ภีม วิชยุตม์ ทัพวงษ์นักพิษวิทยาสิ่งแวดล้อม ที่จะทำให้เข้าใจได้ว่า ถนน ไม่ใช่แค่มีไว้สัญจร แต่มีอะไรมากกว่าที่คิด เพราะถนนคือสมดุลของการใช้สาธารณะและความรับผิดชอบร่วมกัน
อย่างที่กล่าวไว้ในหัวเรื่องแล้วว่า ถนน ไม่ใช่เพียงเส้นทางสำหรับการสัญจร แต่เป็นพื้นที่สาธารณะที่เชื่อมโยงชีวิตของทุกคนเข้าด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็นการเดินทางกลับบ้าน ไปทำงาน หรือการเคลื่อนย้ายสิ่งของต่าง ๆ ผ่านยวดยานพาหนะหลากหลายชนิด ซึ่งผมเชื่อว่าเป็นเรื่องที่ทุกคนทราบกันดีอยู่แล้ว
แตสิ่งที่ผมต้องการให้โฟกัสคือใต้ หรือ เหนือ พื้นผิวถนนครับ เพราะภายใต้เส้นทางที่เรียกกันว่าถนนนั้นยังมีโครงสร้างสาธารณูปโภคที่ทำงานร่วมกันอย่างซับซ้อนอยู่จำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็น ท่อน้ำประปา ท่อระบายน้ำ สายไฟฟ้า รวมทั้งระบบสื่อสารต่างๆ สิ่งเหล่านี้ได้รับการออกแบบมาเพื่อรองรับการใช้งานตามมาตรฐานที่กำหนดไว้ แต่เมื่อมีการใช้งานที่ไม่เหมาะสมบนพื้นผิวถนน เช่น การใช้ยานพาหนะที่มีการขนสิ่งของปริมาณน้ำหนักเกินมาตรฐาน อาจส่งผลกระทบต่อทั้งถนนและโครงสร้างใต้ดิน ทำให้เกิดความเสียหาย เช่น ท่อแตก ดินทรุด หรือพื้นผิวถนนพังทลาย ความผิดพลาดเล็ก ๆ น้อย ๆ เหล่านี้ หากไม่ได้รับการแก้ไข อาจนำไปสู่ปัญหาที่ใหญ่โตและกระทบต่อทุกคนในชุมชน ซึ่งนั้นคือที่มาของการกำหนดปริมาณน้ำหนักรถบรรทุกสิ่งของต่างๆ นั่นเอง
ซึ่งการรักษาสมดุลของถนนและพื้นที่สาธารณะจึงเปรียบเสมือนการรักษาสมดุลของชีวิตในสังคม การออกแบบและก่อสร้างที่ดี รวมถึงการบำรุงรักษาตามกำหนด เป็นหน้าที่ของผู้สร้างและผู้ดูแล แต่ความรับผิดชอบไม่ได้หยุดอยู่แค่เพียงผู้ให้บริการเท่านั้น ผู้ใช้ถนนทุกคนก็มีบทบาทสำคัญในการรักษาสมดุลนี้ การใช้ถนนอย่างเหมาะสมตามกฎกติกา เช่น การควบคุมน้ำหนักยานพาหนะ หรือการปฏิบัติตามกฎจราจร ช่วยลดความเสี่ยงต่อความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้ เช่น การรั่วของท่อน้ำประปาที่ทำให้ดินกลายเป็นโคลนจนก่อเกิดช่องว่างใต้พื้นผิว ซึ่งคือหนึ่งในสาเหตุที่นำไปสู่การยุบตัวของถนนอย่างเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้นและเป็นข่าวที่สร้างความหวั่นใจว่าจะส่งผลกระทบต่ออาคารบ้านเรือนและสถานที่สำคัญอย่างโรงพยาบาลที่ตั้งบริเวณนั้น
ผมจึงขอย้ำว่าการเคารพกฎระเบียบที่วางไว้จึงไม่ใช่เพียงการปฏิบัติตามหน้าที่ แต่เป็นการแสดงความรับผิดชอบต่อส่วนรวม เพื่อให้ทุกคนสามารถใช้ประโยชน์จากพื้นที่สาธารณะได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืนครับ
เมื่อทุกคนในสังคมตระหนักถึงความสำคัญของการใช้พื้นที่สาธารณะอย่างถูกต้อง ถนนและสาธารณูปโภคจะสามารถคงอยู่ได้อย่างสมดุลและยาวนาน ความผิดพลาดเล็กน้อยที่ถูกละเลยอาจนำไปสู่ผลกระทบที่รุนแรง ดังนั้น การเริ่มต้นจากการปฏิบัติตามกฎง่าย ๆ และการเคารพต่อสิ่งที่ทุกคนใช้ร่วมกัน จะช่วยสร้างชุมชนที่มั่นคงและยั่งยืนแน่นอน
ถนนไม่ใช่เพียงทางผ่าน แต่เป็นสัญลักษณ์ของการอยู่ร่วมกันในสังคม หากทุกคนทำหน้าที่ของตนอย่างเต็มที่ ทั้งผู้สร้าง ผู้ดูแล และผู้ใช้ สมดุลของถนนและชีวิตในชุมชนก็จะคงอยู่ได้อย่างสมบูรณ์ ไม่ต่างจากสมดุลของชีวิตที่เราทุกคนต่างปรารถนา
เรื่อง : ดร. วิชยุตม์ ทัพวงษ์
นักพิษวิทยาสิ่งแวดล้อมอิสระ
ภาพ : Thai news pix
