“หน้าที่เด็ก” เพลงของเด็กในวันเด็กแห่งชาติ
เพลงชาติของเด็ก
หลังเทศกาลแห่งความสุขที่เฉลิมฉลองกันอย่างเต็มที่เพียงไม่กี่วันก็มาอีกหนึ่งวันสำคัญของเหล่าเยาวชนไทยกันบ้าง นั้นคือ “วันเด็กแห่งชาติ” โดยกำหนดให้วันเสาร์ที่ 2 ของเดือนมกราคม ของทุกปีเป็นวันเด็กแห่งชาติ และปีนี้ตรงกับวันเสาร์ที่ 10 มกราคม โดยทุกปีนอกจากคำขวัญวันเด็กจากผู้นำประเทศแล้ว “หน้าที่เด็ก” คืออีกหนึ่งบทเพลงที่จะได้ยินตลอดทั้งวัน และหากถ้าจะเรียกว่าเป็นเพลงชาติของเด็กๆ ก็คงไม่ผิดนัก
โดยในปีพ.ศ. 2569 นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้มอบคำขวัญวันเด็กประจำปีว่า “รักชาติไทย ใส่ใจโลก” ในขณะเดียวกันยังมีอีกหนึ่งเสียงเพลงที่จะขาดไม่เลย เพราะเป็นบทเพลงที่ได้แต่งขึ้นมาเพื่อวันนี้ …วันของเด็กๆ โดยเฉพาะ แต่หลายคนคงอาจจะงง ว่า อะไรคือเพลงหน้าทีเด็ก ดังนั้น GM Liveขอพาไปย้อนรำลึกกันสักหน่อยกับ “หน้าที่เด็ก” เพลงของเด็กในวันเด็กแห่งชาติ
เด็กเอ๋ยเด็กดี ต้องมีหน้าที่สิบอย่างด้วยกัน
เด็กเอ๋ยเด็กดี ต้องมีหน้าที่สิบอย่างด้วยกัน
หนึ่ง นับถือศาสนา
สอง รักษาธรรมเนียมมั่น
สาม เชื่อพ่อแม่ครูอาจารย์
สี่ วาจานั้นต้องสุภาพอ่อนหวาน
ห้า ยึดมั่นกตัญญู
หก เป็นผู้รู้รักการงาน
เจ็ด ต้องศึกษาให้เชี่ยวชาญ ต้องมานะบากบั่น ไม่เกียจไม่คร้าน
แปด รู้จักออมประหยัด
เก้า ต้องซื่อสัตย์ตลอดกาล น้ำใจนักกีฬากล้าหาญ ให้เหมาะกับกาลสมัยชาติพัฒนา
สิบ ทำตนให้เป็นประโยชน์ รู้บาปบุญคุณโทษ สมบัติชาติต้องรักษา
เด็กสมัยชาติพัฒนา จะเป็นเด็กที่พาชาติไทยเจริญนี้
คราวนี้คงร้อง …อ๋อ..กันแล้วใช่ไหม ???
สำหรับเพลง “ หน้าที่เด็ก” นั้นเป็นผลงานการประพันธ์คำร้อง โดยชอุ่ม ปัญจพรรค์ และทำนองโดย เอื้อ สุนทรสนาน เป็นบทเพลงที่คุ้นชินตั้งแต่ Gen Boomer จนผ่าน Gen X – Y – Z Alpha จนถึงปีนี้ที่เข้าสู่ Gen Beta (ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2568-2582) รวมเบ็ดเสร็จอายุอานามของเพลงนี้ก็ราว 70 ปีกว่ามาแล้ว เรียกได้ว่าที่ไหนจัดงานวันเด็ก ได้ยินเพลงนี้แน่นอน คำร้องสั้นๆ จำง่าย และมีความหมายทุกตัวอักษร
ความเป็นมา “วันเด็กแห่งชาติ” สู่ “เพลงหน้าที่เด็ก”
ย้อนไปในปี พ.ศ. 2498 ทางองค์การสหประชาชาติ ได้ประกาศปฏิญญาสากลว่าด้วยหน้าที่เด็ก โดยนาย วี.เอ็ม.กุลกานี ผู้แทนองค์การสหพันธ์เพื่อสวัสดิภาพเด็กระหว่างประเทศแห่งสหประชาชาติ ได้เชิญชวนให้ทุกประเทศทั่วโลกร่วมจัดงานวันเด็ก เพื่อให้ประชาชนเห็นความสำคัญและความต้องการของเด็กๆ อีกทั้งเพื่อกระตุ้นให้เด็กตระหนักถึงบทบาทสำคัญของตนต่อประเทศตัวเอง โดยปลูกฝังให้เด็กมีส่วนร่วมในสังคมเพื่อ เตรียมพร้อมตนเองต่อการเป็นกำลังของชาติ
สำหรับประเทศไทยโดยรัฐบาลจอมพลป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ได้กำหนดให้มีคณะกรรมการจัดงานวันเด็กแห่งชาติขึ้นมาคณะหนึ่ง ทำหน้าที่ประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐบาล รัฐวิสาหกิจ และเอกชน พร้อมทั้งให้มีการฉลองวันเด็กแห่งชาติขึ้น ทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค จุดประสงค์เพื่อให้เด็กทั่วประเทศทั้งในระบบโรงเรียน และนอกระบบโรงเรียน ได้รู้ถึงความสำคัญของตนเกี่ยวกับสิทธิ หน้าที่ ความรับผิดชอบ ระเบียบวินัย ที่มีต่อตนเองและสังคม มีความยึดมั่นในสถาบันชาติ และศาสนา
ซึ่ง ชอุ่ม ปัญจพรรค์ หนึ่งในผู้ได้รับการแต่งตั้งเป็นคณะกรรมการจัดงานวันเด็กแห่งชาติของกระทรวงศึกษาธิการ ได้นำเนื้อหาของจุดประสงค์ดังกล่าวมาแต่งเป็นกลอนให้คล้องจองกัน และขอให้ครูเอื้อแต่งทำนองให้ จากนั้นก็นำเพลงนี้ไปเปิดทางสถานีวิทยุกรมประชาสัมพันธ์ในวันเด็กของทุกปีจนถึงปัจจุบันนี้ โดยวันเด็กแห่งชาติ จัดขึ้นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2498 ในวันจันทร์แรกของเดือนตุลาคม แต่พอผ่านมาหลายปีจึงได้ปรับเปลี่ยนตามความเหมาะสมอีกครั้ง เนื่องจากเดือนตุลาคมยังมีฝนตกอยู่จึงไม่เหมาะกับการจัดงาน และเปลี่ยนเป็น “วันเสาร์ที่สองของเดือนมกราคม” เมื่อปี พ.ศ. 2508 ในสมัยของรัฐบาลจอมพลถนนอม กิตติขจร
