ทรัมป์ ปักหมุด เกาะกรีนแลนด์ หวังครอบครองเบ็ดเสร็จเพื่อความมั่นคงของสหรัฐฯ
เป้าหมายนี้กระทบอะไรบ้าง
หลังจากที่ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาสั่งโจมตีทางทหาร พร้อมจับกุมประธานาธิบดีนิโคลัส มาดูโร ของเวเนซุเอลาไปเป็นที่เรียบร้อย หมุดหมายต่อไปที่ได้ประกาศออกมา คือ ทรัมป์ ปักหมุด เกาะกรีนแลนด์ หวังครอบครองเบ็ดเสร็จเพื่อความมั่นคงของสหรัฐฯ แน่นอนว่างานนี้คงไม่ง่ายเหมือนที่เข้ายึดเวเนซุเอลา เพราะเดนมาร์กและพันธมิตรนาโต้ (NATO) คงไม่อยู่เฉยแน่นอน และหากทรัมป์ทำสำเร็จเป้าหมายนี้กระทบอะไรบ้าง
เกาะกรีนแลนด์ (Greenland) เป็นเกาะที่ใหญ่ที่สุดในโลก ทางทิศเหนือของมหาสมุทรแอตแลนติก ใกล้กับขั้วโลกเหนือ มีพื้นที่ประมาณ 2.16 ล้านตารางกิโลเมตร ซึ่งใหญ่กว่าประเทศไทยประมาณ 4 เท่าเลยทีเดียว แต่มีประชากรไม่ถึง 60,000 คน ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ตามแนวชายฝั่งตะวันตกซึ่งน้ำแข็งละลายแล้ว เมืองหลวงคือเมือง นุก (Nuuk) เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดและเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ
แม้ว่าทางภูมิศาสตร์จะบ่งชี้ว่า เกาะกรีนแลนด์ อยู่ในทวีปอเมริกาเหนือ แต่ในทางประวัติศาสตร์และการเมือง เกาะกรีนแลนด์มีความผูกพันใกล้ชิดกับทวีปยุโรป โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับประเทศเดนมาร์ก และนั้นทำให้กรีนแลนด์กลายเป็นดินแดนในปกครองของราชอาณาจักรเดนมาร์ก แต่มีรัฐบาลและสภาเป็นของตัวเอง (Self-Rule) ดูแลกิจการภายในเกือบทั้งหมด ยกเว้นเรื่องความมั่นคงและการต่างประเทศที่ขึ้นตรงกับเดนมาร์ก
แล้วทำไมทรัมป์ถึงอยากได้กรีนแลนด์ ?
เป็นประเด็นนี้ GM Liveบอกได้เลยว่าเป็นประเด็นที่น่าสนใจอย่างมาก เพราะเป็นเรื่องของ ความมั่นคงระดับโลก ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ และ ทรัพยากรธรรมชาติ รวมทั้งเป็นการคานอำนาจกับจีนและรัสเซียในภูมิภาคอาร์กติก
ที่จริงแล้วสหรัฐฯ พยายามเสนอซื้อกรีนแลนด์มาหลายครั้งตั้งแต่ช่วงปีค.ศ. 1867,ค.ศ. 1946 (หลังสงครามโลกครั้งที่ 2) จนถึงยุคของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ด้วยเหตุผลสำคัญ 3 ประการ คือ
จุดยุทธศาสตร์ทางทหาร : กรีนแลนด์ตั้งอยู่กึ่งกลางระหว่างสหรัฐฯ และรัสเซีย ถือเป็น “ด่านหน้า” ในการตรวจจับขีปนาวุธและควบคุมเส้นทางเดินเรือในมหาสมุทรอาร์กติก
แร่ธาตุหายาก (Rare Earths) : กรีนแลนด์มีทรัพยากรมหาศาล เช่น ลิเธียม, นีโอไดเมียม และแร่ธาตุที่จำเป็นต่อการผลิตเทคโนโลยีสมัยใหม่และอาวุธ ซึ่งปัจจุบันจีนเป็นผู้ผูกขาดตลาดส่วนใหญ่
เส้นทางเดินเรือใหม่ : เมื่อน้ำแข็งขั้วโลกละลายเนื่องจากสภาวะโลกร้อน จะเกิดเส้นทางเดินเรือใหม่ที่เชื่อมยุโรปกับเอเชียได้เร็วขึ้น ซึ่งกรีนแลนด์จะกลายเป็นจุดแวะพักที่สำคัญที่สุด
สำหรับด้านยุทธศาสตร์ทางทหารนั้นปัจจุบันสหรัฐฯเองมีข้อตกลงด้านความมั่นคงกับเดนมาร์ก ทำให้มีฐานทัพสำคัญอยู่ที่นั่นคือ: Pituffik Space Base หรือเดิมชื่อว่า Thule Air Base เป็นฐานทัพที่ตั้งอยู่เหนือสุดของสหรัฐฯ ใช้สำหรับตรวจจับขีปนาวุธข้ามทวีป (ICBM) และการเฝ้าระวังทางอวกาศ ปัจจุบันอยู่ภายใต้การดูแลของ กองทัพอวกาศสหรัฐฯ (US Space Force)
ซึ่งในแนวทางที่สหรัฐฯ พยายามเสนอซื้อกรีนแลนด์นั้น เพราะในอดีตเคยซื้อดินแดนจากเดนมาร์กสำเร็จมาแล้วนั่น คือ หมู่เกาะเวอร์จิน (US Virgin Islands) ในปีค.ศ. 1917 ด้วยราคา 25 ล้านดอลลาร์ เพื่อใช้เป็นจุดยุทธศาสตร์ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1
โดยสถานการณ์ล่าสุดเมื่อทรัมป์ประกาศจะยึดกรีนแลนด์ทำให้เกิดความตึงเครียดทางการทูตกับกลุ่มประเทศนอร์ดิกและสหภาพยุโรปที่ต้องการให้กรีนแลนด์คงสถานะเดิมไว้ และแม้ว่าชาวกรีนแลนด์จะประกาศว่า “กรีนแลนด์ไม่ได้มีไว้ขาย (Greenland is not for sale)” แต่แรงกดดันจากสหรัฐฯ ยังมีอยู่ต่อเนื่อง ซึ่งล่าสุดเปลี่ยนกลยุทธ์จาก “ขอซื้อตรงๆ” เป็นเสนอ “แพ็กเกจช่วยเหลือทางเศรษฐกิจ” แลกกับการตั้งฐานทัพเพิ่ม หรือการขอสิทธิ์ขาดในการทำเหมืองแร่
นอกจากนี้ยังชาวกรีนแลนด์บางกลุ่มมองว่า หากสหรัฐให้เงินสนับสนุนมากพอ อาจจะประกาศเอกราชจากเดนมาร์กได้ง่ายขึ้น แต่นั้นก็เท่ากับว่าต้องแลกด้วยการอยู่ภายใต้อิทธิพลของสหรัฐฯ แทน
หากทรัมป์ทำสำเร็จเป้าหมายนี้กระทบอะไรบ้าง
เป้นเรื่องที่น่าสนใจไม่น้อยหากกรีนแลนด์เป็นของสหรัฐฯ จริงตามความต้องการของทรัมป์ไม่ว่าจะด้วยวิธีการใด
ไม่ว่าจะเป็นการซื้อดินแดนจากเดนมาร์กอย่างเป็นทางการ โน้มน้าวใจด้วยการมอบเงินช่วยเหลือก้อนใหญ่ให้แก่หรือการขยายบทบาทในพื้นที่ทางทหาร ก็จะเกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในแผนที่โลกทันที ทั้งในเชิงสิทธิการประมง เส้นทางเดินเรือ และความมั่นคงของยุโรป รวมทั้งส่งแรงสั่นสะเทือนมาถึงแถบอาเซียนและประเทศไทย ในเชิงภูมิรัฐศาสตร์และเศรษฐกิจอีกด้วย ไม่ว่าจเป็น
การเปลี่ยนเส้นทางโลจิสติกส์โลก (The New Shortcut)
เมื่อน้ำแข็งขั้วโลกละลายและกรีนแลนด์เป็นอิสระ เส้นทางเดินเรือ Northern Sea Route จะกลายเป็นคู่แข่งสำคัญของ คลองสุเอซ และ ช่องแคบมะละกา โดยส่งผลกระทบต่ออาเซียน คือ เรือสินค้าจากยุโรปไปอเมริกา
เหนืออาจไม่จำเป็นต้องผ่านช่องแคบมะละกา ซึ่งเป็นเส้นทางหลักในปัจจุบัน ส่วนผลกระทบที่มีต่อไทย คืออาจทำให้มูลค่าทางเศรษฐกิจของโครงการ Landbridge (แลนด์บริดจ์) ของไทยถูกลดทอนความสำคัญลงในระยะยาว เพราะสายตาของโลกจะหันไปโฟกัสที่เส้นทางลัดผ่านขั้วโลกแทน
สงคราม “แร่หายาก” (Rare Earths War)
เนื่องจากกรีนแลนด์มีปริมาณสำรองแร่หายากที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก และหากสหรัฐฯ เข้าควบคุมพื้นที่นี้ได้สำเร็จจะส่งผลต่อการย้ายฐานผลิต ทั้งสหรัฐฯและพันธมิตรจะพึ่งพาจีนน้อยลง และอาจมีการย้ายฐานการผลิตเทคโนโลยีชั้นสูง (เช่น เซมิคอนดักเตอร์, แบตเตอรี่ EV) มายังประเทศพันธมิตรที่มีความเสี่ยงต่ำ ส่วนไทยหากไทยสามารถวางตัวเป็นกลางและเป็นฐานการผลิตที่ใช้แร่จากกรีนแลนด์ผ่านซัพพลายเชนของสหรัฐฯ อาจได้รับอานิสงส์ในการเป็นศูนย์กลางการผลิต EV ในภูมิภาคต่อไป
การเลือกข้างทางยุทธศาสตร์ (Strategic Choice)
เหนือสิ่งอื่นใดการที่สหรัฐฯ พยายามขยายอิทธิพลมายังกรีนแลนด์ คือการคานอำนาจกับจีนโดยตรง และนั้นจะส่งผลให้ความตึงเครียดในอาเซียน เพราะเมื่อมหาอำนาจเผชิญหน้ากันที่ขั้วโลกเหนือ ความกดดันจะถูกส่งมายังจุดยุทธศาสตร์อื่นๆ ทั่วโลก รวมถึงทะเลจีนใต้ โดยสหรัฐฯ อาจกดดันให้ไทยและอาเซียน “เลือกข้าง” ชัดเจนขึ้นในเรื่องความมั่นคง ในเรื่องนี้ไทยคงต้องใช้ศิลปะทางการทูตอย่างหนักเพื่อรักษาสมดุล เพราะเรามีจีนเป็นคู่ค้าอันดับหนึ่ง แต่มีสหรัฐฯ เป็นพันธมิตรทางความมั่นคงที่สำคัญ
สำหรับประเทศไทยสิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่แค่เรื่องศรษฐกิจ ทีมีความเสี่ยงต่อเส้นทางเดินเรือหลักที่อาจเปลี่ยนทิศทาง หรือด้านพลังงาน ซึ่งราคาพลังงานโลกอาจผันผวนจากการค้นพบแหล่งน้ำมันและก๊าซมหาศาลใต้พื้นน้ำแข็งของกรีนแลนด์ แต่หากเป็นเรื่อง สิ่งแวดล้อม เพราะการละลายของน้ำแข็งที่กรีนแลนด์จะทำให้ระดับน้ำทะเลในอ่าวไทยสูงขึ้น และกรุงเทพมหานคร เมื่องหลวงของประเทศไทยที่เราต่างภูมิใจว่าเป็นเมืองฟ้าอมร แต่กลับเป็นหนึ่งในเมืองที่เสี่ยงที่สุด หากน้ำแข็งที่ทางกรีนแลนด์ละลายทั้งหมด ระดับน้ำทะเลโลกจะสูงขึ้นประมาณ 7 เมตร ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อพื้นที่ชายฝั่งของไทยมากกว่าเรื่องการเมืองเสียอีก
ประเทศไทยต้องรีบลงทุนในระบบป้องกันน้ำทะเลหนุน (เช่น เขื่อนกั้นน้ำในอ่าวไทย) และการวางผังเมืองใหม่เพื่อรับมือกับน้ำท่วมถาวร ว่าแต่ประเทศไทยเราพร้อมรับมือกับ “น้ำทะเลหนุนสูง” ในอีก5-10 ปี หรือ 20-30 ปีข้างหน้ามากน้อยแค่ไหน
ข้อมูล : อินเตอร์เน็ต
ภาพ : Pixabay
