อย่าหยุดแค่การทำดี ถ้ามีทางที่ทำให้ดีกว่าได้
 
เรื่อง : บุญวรา สุมะโน นักวิชาการ TDRI
 
ตอนนี้กระแสใน social network คงไม่มีอะไรร้อนแรงเกินข่าวการวิ่งเพื่อระดมเงินบริจาคให้โรงพยาบาลศูนย์ 11 แห่งของพี่ตูน นักร้องนำวงบอดี้สแลมซึ่ง บางคนก็ออกมาเชียร์พร้อมบริจาคกันเรียบร้อย แต่บางคนก็ออกมาตั้งคำถามว่ามันใช่เหรอ เพราะนี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่พี่ตูนออกมาวิ่งระดมเงินให้โรงพยาบาล แทนที่จะระดมเงินบริจาคเราควรมาตั้งคำถามว่าภาษีที่ควรเอามาให้โรงพยาบาลนั้นหายไปไหน
 
ประเด็นเรื่องการบริจาคสะท้อนปัญหาการจัดเก็บและจัดสรรเงินภาษีก็ถูกอยู่ แต่อย่าลืมว่าต่อให้มีการจัดเก็บและจัดสรรงบประมาณรัฐอย่างมีประสิทธิภาพ ก็ไม่ได้หมายความว่าเงินบริจาคจะหายไปหรือไม่จำเป็นเลย
 
ลองไปดูรายงานของ Charities Aid Foundation ที่เขาสำรวจพฤติกรรมการช่วยเหลือคนทั่วโลกในรายงานประจำปี 2017 จริงอยู่ที่ประเทศที่บริจาคเงินมากที่สุด คือ ประเทศกำลังพัฒนาที่การจัดเก็บและจัดสรรภาษียังไม่น่าจะมีประสิทธิภาพมากกว่าบ้านเราเท่าไหร่อย่าง พม่า และอินโดนีเซีย (ไทยอยู่อันดับ 5)
 
แต่ถ้าดู 10 อันดับแรกจะเห็นรายชื่อประเทศพัฒนาแล้วที่มีการจัดเก็บภาษีอัตราโหด ๆ และขึ้นชื่อเรื่องการจัดสรรสวัสดิการให้ประชาชนอย่าง อังกฤษ ออสเตรเลีย เนเธอร์แลนด์ แคนาดา นิวซีแลนด์ และไอร์แลนด์ซึ่งมีอัตราการจัดเก็บภาษีสูงถึงร้อยละ 40 แต่เป็นประเทศที่มีอันดับการบริจาคเงินสูงกว่าไทย คือ อันดับ 4 
 
เพราะฉะนั้น ประเด็นคงไม่ได้อยู่ที่ว่าจะบริจาคดีมั้ย เพราะยังไงงบประมาณอย่างเดียวก็ไม่พอแก้ไขปัญหาประเทศเป็นร้อยเป็นพันได้หรอก และต่อให้มีการจัดเก็บภาษีได้เยอะ แล้วเอามาจัดสรรให้สาธารณะสุขในสัดส่วนที่สูงกว่ากลาโหมก็ไม่ได้การันตีว่าการบริหารงบประมาณในแต่ละโรงพยาบาลจะมีประสิทธิภาพ และจะไม่มีการระดมเงินบริจาคให้โรงพยาบาลอีก 
 
เงินบริจาคนั้นมีความดีในตัวของมันอยู่เพราะสะท้อนความเอื้ออาทรของคนในสังคม ซึ่งประเทศไทยมีเงินบริจาคเยอะมาก
 
ข้อมูลการสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติที่ TDRI ประมวลออกมาพบว่า ในแต่ละปีคนไทยบริจาคเงินกันกว่า 7 หมื่นล้านบาท แถมยังมีแนวโน้มสูงขึ้นทุกปี แต่ที่ผ่านมาเราได้เห็นผลลัพธ์อะไรบ้างจากเงินบริจาค? ซึ่งนำไปสู่คำถามสำคัญ คือ เงินบริจาคเหล่านี้ได้ถูกนำเอาไปใช้ในจุดที่ดีที่สุดหรือยัง? 
 
ดังนั้น อยากให้คิดสักนิดนึงว่าจะเอาเงินบริจาคไปทำอะไร ที่พี่ตูนจะเอาเงินไปให้โรงพยาบาลศูนย์ (รพศ.) 11 แห่งที่มีปัญหานั้นน่ะดีมาก หล่อมากตามท้องเรื่องอยู่แล้ว แต่ให้แล้วปัญหาจะจบมั้ย? โรงพยาบาลศูนย์เหล่านี้จะไม่ประสบปัญหาด้านการเงินอีกเลยมั้ย?
 
คิดว่าไม่แน่ๆ เพราะเงินบริจาคไม่ได้ไปแก้ต้นเหตุของปัญหาของโรงพยาบาลเหล่านี้ ซึ่งคงมีเป็นร้อยเป็นพันอีกเช่นกัน ปัญหาหนึ่งที่สำคัญน่าจะเป็นการที่โรงพยาบาลศูนย์เหล่านี้เป็นโรงพยาบาลใหญ่ในจังหวัดต่างๆ ซึ่งต้องรองรับคนไข้ที่ถูกส่งต่อมาจากโรงพยาบาลขนาดเล็กกว่า ได้แก่ โรงพยาบาลประจำจังหวัดหรืออำเภอ โรงพยาบาลชุมชนและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพสต) ที่ไม่สามารถรักษาคนไข้ได้เพราะบุคลากร เครื่องมือ อุปกรณ์ไม่พร้อมเท่า
 
และแน่นอนว่าไม่มีใครมาบริจาคเงินให้มากเหมือนโรงพยาบาลใหญ่ นี่ไม่นับค่านิยมของคนไทยที่เจ็บป่วยอะไรยังไม่รู้ แต่ก็มักจะไปโรงพยาบาลใหญ่ก่อนเลยเพราะเชื่อว่ามีหมอเก่งกว่า เครื่องมือทันสมัยกว่า ซึ่งถ้าพี่ตูนวิ่งเสร็จแล้ว รพศ.ที่อยู่ในรายชื่อนี่คงถูกหมายตาไว้แน่นอน คงมีคนไม่มากก็น้อยคิดว่าโรงพยาบาลเหล่านี้ได้เงินบริจาคเยอะแยะคงเอามาใช้ปรับปรุงบริการจนดีเลิศ ก็จะเลือกเข้าไปใช้บริการเพิ่มอีก
 
เมื่อคนไข้มาออกันอยู่ที่เดียวแถมบางส่วนก็เป็นคนไข้ส่งต่อซึ่งอาการก็หนักแล้วด้วย กลายเป็นว่ารพศ.น่าจะต้องทำงานหนักขึ้นอีก การจะให้บริการที่มีประสิทธิภาพอย่างทั่วถึงนั้นก็คงเป็นเรื่องยากแน่นอน 
 
เพราะฉะนั้น จะดีกว่ามั้ยถ้าแบ่งเงินไปสร้างเสริมความเข้มแข็งให้โรงพยาบาลขนาดเล็กสามารถรักษาคนไข้ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นเพื่อลดการส่งต่อลง เงินอีกส่วนก็เอาไปลงที่การส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคไม่ให้คนมาเข้าโรงพยาบาลแต่แรก
 
เหล่านี้ล้วนเป็นการช่วยรพศ.เหมือนกันโดยที่รพศ.เหล่านี้ไม่ต้องทำงานหนักขึ้นด้วย ไม่อย่างนั้นแล้ว เงินที่พี่ตูนระดมมาก็ไม่ต่างจากงบประมาณรัฐ ซึ่งจริงๆก็เอาไปให้กับรพศ.เหล่านี้ในสัดส่วนที่สูงกว่าโรงพยาบาลขนาดเล็กกว่าอยู่แล้ว เงินบริจาคอาจจะแย่กว่างบประมาณรัฐด้วยซ้ำในแง่ที่ไม่มีใครมาตรวจสอบติดตามการใช้เงินบริจาค ว่าเป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่ต้องการมั้ย ซึ่งก็เป็นปัญหาค่านิยมของการบริจาคแบบเดิม ๆ ที่ไม่หวังผลลัพธ์การเปลี่ยนแปลงอย่างเป็นรูปธรรม ให้เงินแล้วรู้สึกดี ฟิน จบกันไป ซึ่งถ้าคิดเช่นนี้เราคงได้ฟินกันไปอีกนาน เพราะจะต้องมีเรื่องให้บริจาคกันร่ำไป
 
ย้ำอีกครั้งว่า เงินบริจาคนั้นดี พี่ตูนจะวิ่งระดมเงินมาเท่าไหร่เอาไปให้ใครก็ย่อมดี แต่จะทำดีทั้งทีต้องหวังผลด้วย จะหยุดแค่การทำดีทำไม ถ้าคุณทำให้ดีกว่าได้ (why stop at doing good when you can do better?)   
 
 
 

***ติดตามเนื้อหาจาก GM Live จากช่องทางเหล่านี้

 

และ Line@ กดติดตามที่ด้านล่าง

เพิ่มเพื่อน