x

เรื่อง: อดิเทพ พันธ์ทอง
 
ในยุคโซเชียล “ข่าวปลอม” เป็นสิ่งที่แพร่หลายมาก (เมื่อก่อนก็มี แต่การปล่อยข่าวปลอมในตลาดหรือร้านกาแฟคงไม่ได้ส่งผลมากขนาดนี้) เพราะเดี๋ยวนี้แม้กระทั่ง “สำนักข่าว” จริงๆ (บางแห่ง) ก็เลือกที่จะเอาข่าวปลอมมาขายด้วยเหมือนกัน
 
ล่าสุดมีการรายงานข่าวปลอม การเสียชีวิตของ “ไทเกอร์ วูดส์” อดีตนักกอล์ฟหมายเลขหนึ่งของโลกโดยสื่อหลายแห่ง บ้างมีแหล่งที่มา บ้างก็ไม่มี แต่เนื้อข่าวทุกที่มีการอ้างว่าผู้จัดการของวูดส์เป็นผู้ยืนยันความตายของเขาบน “เฟซบุ๊ก” (ซึ่งหากเสียเวลาเข้าไปตรวจสอบบนเฟซบุ๊กที่อ้างต่อๆ กันมาก่อนก็น่าจะไม่เกิดปัญหานี้ขึ้น) 
 
ข่าวปลอมการตายของเขาเกิดขึ้นไม่นานหลังมีการรายงานว่า วูดส์ถูกจับกุมเนื่องจากต้องสงสัยว่าขับขี่ยานยนต์ในขณะมึนเมาเมื่อช่วงปลายเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา (The Guardian) ซึ่งตอนนั้น วูดส์อ้างว่าเขาไม่ได้เมา แต่พฤติกรรมที่นำไปสู่อาการต้องสงสัยของเจ้าหน้าที่น่าจะมาจากยาบางตัวที่เขาต้องกิน 
 
เรื่องที่น่าอับอายของอดีตนักกอล์ฟชื่อดังครั้งนั้นน่าจะเป็นหนึ่งในแรงบันดาลใจให้นักปั้นข่าวเอามาเรียบเรียงเป็นเรื่องราวเพื่อขายเป็นคลิกเบต และกลายเป็นแหล่งอ้างอิงให้กับสื่ออีกหลายแห่งที่ไม่ได้ตรวจสอบที่มาอย่างถี่ถ้วน
 
ด้วยความที่ “โซเชียลมีเดีย” คือตลาดที่ขาย “ความน่าสนใจ” ไม่ได้ขาย “คุณภาพ” ของที่เอามาขายจึงไม่จำเป็นว่าจะต้องเป็นของดี ขอแค่ให้มีสีฉูดฉาด ยิ่งฉูดฉาดมากยิ่งมีคนแชร์มากกลายเป็นเรื่องไวรัลได้ง่ายๆ การตรวจสอบข้อเท็จจริงจึงด้อยความสำคัญลงไป 
 
ข่าวปลอมที่เกี่ยวกับ “คนดัง” ซึ่งเป็นที่สนใจของผู้คนจึงมีอยู่มากมาย เพราะใครๆ ก็อยากรู้เรื่องคนดัง และอยากเป็นคนแรกๆ ที่ได้เผยแพร่ข่าวนั้นๆ ยิ่งถ้าเป็นเรื่อง “ความตาย” ที่เล่นกับ “อารมณ์” ของผู้คนก็ยิ่งทำให้เกิด “ไวรัล” ได้ง่ายขึ้นไปอีก เพราะสเตตัสไว้อาลัยคนดัง เป็นสเตตัสที่ใครๆ ก็พร้อมจะกดไลก์ และแชร์ต่อเพื่อร่วมไว้อาลัยด้วยอีกคน
 
ปัญหานี้คงอยู่กับเราไปอีกนาน เพราะระบบโซเชียลมีเดียสมัยนี้เอื้อประโยชน์ให้กับการหารายได้ง่ายๆ ผ่านเครือข่ายโฆษณา (ad network) ขอแค่ให้มี “ยอดคลิก” ยิ่งคลิกมากก็ยิ่งมีรายได้มาก เนื่องจากทางเครือข่ายโฆษณาเหล่านี้ไม่ได้มาสนใจว่า “เนื้อหา” ที่โฆษณาไปปราฏจะเป็นเนื้อหาเกี่ยวกับอะไร มีคุณภาพแค่ไหน ถ้าไม่ผิดกฎหมายก็เป็นอันใช้ได้
 
“สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือ โฆษณาของพวกเขามีคนมองเห็น” ปาโบล เรเยซ (Pablo Reyes) เจ้าของเว็บข่าวปลอมอย่างเช่น Huzlers.com กล่าวกับ Buzzfeed News “ตราบเท่าที่มันเป็นทราฟฟิกจริง แอดโฆษณาไปถึงคนจริงๆ มันก็ไม่เคยมีปัญหาอะไร”
 
เมื่อเป็นอย่างนี้ “สื่อปลอม” ที่ตั้งขึ้นมาเพื่อล่อ “คลิก” จึงเกิดขึ้นเต็มไปหมด 
 
ข่าวปลอมอย่างเช่น “หญิงฟิวส์ขาดตัดลึงค์คู่ขาชายทิ้งหลังไม่ยอมสบตาระหว่างร่วมเพศ” กลายเป็นข่าวที่มียอดแชร์มากนับแสน เมื่อใช้ภาพประกอบเป็นหญิงตาเขที่ช่วยให้พาดหัวข่าวดูย้อนแย้งขึ้นไปอีก
 
ความสำเร็จแบบนี้จึงเชื้อเชิญให้คนที่อยากหารายได้ง่ายๆ ตั้งสำนักข่าวปลอมๆ ขึ้นมา นั่งปล่อยข่าวหวือหวาแต่ไร้ข้อเท็จจริงหวังให้คนเข้ามาคลิกโดยไม่ได้คำนึงถึงจรรยาบรรณอะไร ที่น่าเสียดายก็คือ “สื่อจริง” บางทีก็หลงไปกับหัวข่าวที่ล่อแหลมเอามาเผยแพร่ต่อโดยไม่ตรวจสอบเช่นกัน 
 
ถ้าหาก “สื่อจริง” ไม่ทำหน้าที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงกันแบบนี้ คนอ่านก็คงทำได้แค่ระมัดระวังกันเอาเอง  ไม่งั้นก็คงต้องตกเป็นเหยื่อให้กับการทำมาหากินในรูปแบบนี้โดยองค์กรที่เรียกตัวเองว่า “สื่อ” (ไม่ว่าจะเป็นสื่อจริงหรือไม่)
 
 
***ติดตามเนื้อหาจาก GM Live จากช่องทางเหล่านี้

 

และ Line@ กดติดตามที่ด้านล่าง

เพิ่มเพื่อน