x

ในพิธีเปิดการแข่งขันฟุตบอลคิงส์คัพ นัดเปิดสนามระหว่างทีมชาติไทยและทีมชาติกาบอง หลายๆ คนคงได้ฟังเพลง “Shonichi” หรือชื่อไทยว่า “วันแรก” ซึ่งเป็นเพลงใหม่ในซิงเกิ้ลที่ 3 ของ BNK48 กันไปแล้ว พร้อมกับคอสตูมชุดใหม่ที่เหมือนกับ ออริจิรัลทีม B ของ AKB48 ที่เคยได้แสดงเพลงนี้  
 

ซึ่งก็เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ บ้างก็ชอบเพลงนี้ บ้างก็รู้สึกว่าไม่ติดหูเท่าที่ควร แต่ส่วนใหญ่จะพูดถึงเนื้อเพลงที่แม้กระทั่งผู้เขียนเองก็รู้สึกว่ามีความแปลกพอสมควรในฐานะที่เคยฟังเพลงนี้มาก่อนในฉบับภาษาญี่ปุ่น พบว่าในเพลงนี้ ทีมทำเพลงกลับมาใช้การแปลแบบตรงความหมายเป๊ะๆ แบบวรรคต่อวรรคเกือบ 90% แทนที่จะใช้การแปลแบบรวบรวมความแบบการนำ Koi Suru Fortune Cookie – คุกกี้เสี่ยงทาย (คลิกอ่านเพิ่มเติม กว่าจะเป็น Koi Suru Fortune Cookie ‘คุกกี้เสี่ยงทาย’ เพลงมหาชนจาก AKB48 สู่ BNK48)
 
โดยเพลง "วันแรก" มาจากฝีมือของ “กอล์ฟ Superbaker” หรือ ประภพ ชมถาวร นักร้องและนักแต่งเพลงรักเจ้าของเพลงอบอุ่นอย่าง “บ้านของหัวใจ” และ “กอด” ส่วนมิวสิควีดีโอจะได้ ปกป้อง- ไพรัช คุ้มวัน ผู้กำกับภาพยนตร์ “สยามสแควร์” และโฆษณาแคมเปญ ช้างศึกxBNK48 มากำกับ ต้องรอดูว่าจะออกมาสมการรอคอยแค่ไหน 
 

 
เอ๊ะ – พงศ์จักร พิษฐานพร หรือ ‘เอ๊ะ วงละอองฟอง’ ผู้เป็น Music Director เคยให้สัมภาษณ์ถึงกระบวนการทำเพลงเนื้อร้องไทยให้ลงตัวกับเมโลดี้ของญี่ปุ่นนั้นถือว่ายากเป็นอย่างมาก การทำเพลงมีโจทย์อยู่ว่าเรากำลังจะเล่าเรื่องราวของญี่ปุ่นแต่เป็นวิธีการเล่าแบบคนไทย เพราะภาษาไทย กับภาษาญี่ปุ่นไม่เหมือนกัน ภาษาไทยมีวรรณยุกต์ต่างเสียงกัน
 
อีกสิ่งหนึ่งที่เป็นปัญหาในการแปลเพลงก็คือไวยากรณ์เพลงแบบญี่ปุ่นที่ใช้การบรรยายแบบพรรณาโวหาร มากกว่าการจะพูดตรงๆ ขอยกตัวอย่างท่อนหนึ่งของ “Shonichi – วันแรก” ที่พอมาเทียบกันแล้วรู้สึกประหลาด
 
คำแปลเนื้อร้อง “วันแรก”
 
Shonichi คำแปล เนื้อร้อง “วันแรก”

yume wa ase no naka ni

sukoshi zutsu saite iku hana

sono doryoku

kesshite uragiranai

ในทุกหยดเหงื่อที่ไหลออกมา

คล้ายกับดอกไม้ที่ผลิออกอย่างช้าๆ

ความพยายามในครั้งนั้น

ฉันจะไม่ทรยศมันเป็นอันขาด

ความฝันต้องเกิดหยาดเหงื่อจึงได้มา 

ใช้เวลาและค่อยเป็นค่อยไป ดอกไม้จึงบาน 


คำว่าพยายาม ไม่เคยทำร้ายสักคนที่ตั้งใจ 

 
คือการพยายามจะเก็บความให้ตรงกับเมโลดี้ทำให้การเรียงคำในฉบับแปลไทยนั้นมีความแปลกอยู่พอสมควร ซึ่งถ้าหากเทียบกับเพลง Koi Suru Fortune Cookie – คุกกี้เสี่ยงทายนั้น เราจะเห็นว่ากล้าบิดคำเป็นอย่างมาก  ซึ่งก็คงต้องโน้มน้าวทีมงานฝ่ายญี่ปุ่นพอสมควร เพราะคนไทยอาจจะไม่รู้จักวัฒนธรรมคุกกี้ทำนายรัก ซึ่งคาดว่าคงมีการปรับแก้ในหลายดราฟต์เพื่อที่จะคงประโยคบางคำไว้
 
แมน ตนุภพ โนทยานนท์ หรือ “แมน ละอองฟอง” Co-Music Director ที่แปลเพลงดังกล่าวเคยเล่ากระบวนการทำเพลงในเว็บไซต์ Spicy Disc ว่าในเพลงนี้เลือกแปลแบบเก็บความ โดยที่ยังรักษาโครงของเนื้อหาที่สำคัญไว้ได้ อาจจะมีการสลับท่อนแต่ก็ไม่เสียอรรถรสซึ่งก็ต้องทำให้ทีมงานญี่ปุ่นมั่นใจ
 
ท่อนที่คลาสสิกท่อนหนึ่งก็คือ “ให้คุกกี้ทำนายกัน” ที่เป็นคำติดหูในเพลงคุกกี้เสี่ยงทายซึ่งถ้าท่อนญี่ปุ่นก็คือ Uranatte yo (อุรานะอาเตะ โย) ที่แปลว่า มาทำนายดวงฉันสักที!  ครั้งหนึ่งวงน้องสาวต่างประเทศของ 48Group ได้มารวมตัวกันในงาน Song of Tokyo เพื่อเตรียมพร้อมสู่โตเกียวโอลิมปิกพิธีกรได้ถามว่าท่อนดังกล่าวในแต่ละวงร้องท่อนดังกล่าวอย่างไร ซึ่ง JKT48  นั้นแปลท่อนดังกล่าวไปในความหมายดั้งเดิม ส่วนมิวสิค BNK48 ร้องท่อนนี้ให้ฟังว่า “ให้คุกกี้ทำนายกัน” ทำให้ทั้งเพื่อนสมาชิกและพิธีกรแปลกใจมาก เพราะในท่อนดังกล่าวยังไม่มีการกล่าวถึงคุกกี้ทำนายรักในเนื้อเพลง แต่พอฟังเป็นแบบไทยกลับลื่นหูกว่า
 

หรือบางท่อนถ้าหากเล่าแบบวัฒนธรรมไทยก็คงแปลกๆ เช่น “KAFETERIA nagareru Music bonyari kiite itara shiranu ma ni RIZUMU ni awase tsumasaki kara ugokidasu”  ที่แปลว่า “ขณะที่ฟังเพลงที่เปิดในโรงอาหารไปเรื่อยๆ ฉันก็เริ่มเคาะเท้าตามจังหวะโดยไม่ทันรู้ตัว” ซึ่งพอออกมาเป็น “เหมือนว่าฉันนั้นเคว้งคว้างลอยไปกับเสียงเพลง ยังคงบรรเลงไม่มีวันเลือนลาง” มีความไพเราะและสัมผัสนอกในแบบไทยที่ดีเลยทีเดียว
 
ข้อสังเกตอีกประการก็คือ Shonichi –วันแรก น่าจะเป็นเพลงแรก (ถ้าไม่นับเพลงวงอย่าง BNK48) ที่ไม่ใช้การทำท่อนร้องเป็นภาษาญี่ปุ่นซึ่งบางครั้งก็ทำให้ความรู้สึกฝืนเกินไปที่จะต้องเติมให้ลงเมโลดี้ อย่าง Oogoe Diamond – ชอบให้รู้ว่าชอบ เลือกการใช้คำทับเพื่อหลีกเลี่ยงในบางประโยคที่หากแปลหรือพยายามจะทำให้ตรงเมโลดี้จะรู้สึกแปลก เช่น zettai ni kimi wo zettai ni  nidoto hanashi wa shinai หากแปลเป็นไทยจะเป็น “เธอเท่านั้น แค่เธอเท่านั้น จะไม่ยอมปล่อยเธอเป็นครั้งที่สอง”  โดยของไทยเลือกทับท่อนหลังเท่านั้นเพราะดูไม่ฝืนเป็น “zettai ni kimi wo zettai ni ที่ฉันจะยอม ปล่อยให้เธอไปไม่มี” 
 
นี่ยังไม่นับรวมเพลงในอนาคตอย่าง Sakura no Hanabiratachi  (คลิกอ่านเพิ่มเติม รู้จัก Sakura No Hanabiratachi เพลงกำเนิด 48Group ในวันที่มิโอริ BNK48 ติดเลือกตั้งเรนัจจิ) ว่าจะแปลปรับอย่างไรให้คนไทยอินกับบรรยากาศการผลัดเปลี่ยนใบของต้นซากุระที่เหมือนการผลัดใบหลังจบการศึกษา 
 
หรืออย่างภาษาอังกฤษสำเนียงญี่ปุ่นแบบแปลกๆ อย่าง Namida Surprise! ที่ออกเสียงว่า “นามิดะซะพุระอิสุ” ซึ่งก็คงเหมาะแก่การทับเสียงมากกว่า (คลิกอ่านเพิ่มเติม รู้จักเพลงรอง Skirt, Hirari-Namida Surprise! และคำสัญญาแห่งคริสต์มาสอีฟของ BNK48)
 
การแปลเพลงจากญี่ปุ่นเป็นไทยไม่ใช่เรื่องง่าย บางเพลงดังๆของ AKB48 หากแปลเป็นไทยคงมีความแปลกๆในเนื้อหาเช่น Everyday, Katyusha ที่เนื้อเพลงเกี่ยวกับการแอบชอบสาวที่ใส่ที่คาดผม (Katyusha) และมีโอกาสไปทะเลด้วยกัน แต่ก็ไม่สามารถทำอะไรให้เธอได้มากกว่าคำว่าเพื่อน หรือ Ponytail to shushu (ผมหางม้าและยางรัดผม)  ที่เล่าถึงการตกหลุมรักแต่ไม่กล้าบอกต่อสาวเจ้าของทรงผมหางม้า  
 
ขอเอาใจช่วยทีมทำเพลงที่มีศิลปินระดับคุณภาพหลายคนที่ต้องการเห็น BNK48 ไปข้างหน้า ถึงแม้บางครั้งอาจจะมีบางอย่างที่ไม่ตรงใจทั้งหมด ก็อยากจะช่วยอธิบายถึงข้อจำกัดของการทำเพลงญี่ปุ่นมาเป็นเนื้อไทยที่ทีมก็คงพยายามทำให้ดีที่สุดแล้ว เพราะเพลงคือสื่อกลางที่จะนำวงออกไปพบกับแฟนๆ และหวังว่าจะมีเพลงที่ทำเนื้อออกมาได้ดีอย่าง “คุกกี้เสี่ยงทาย” อีกครั้ง เอาใจช่วยครับ