Connect with us

Subscribe

Life

รับสารอย่างชาญฉลาด และไม่พลาดให้กับ ‘ข่าวลวง’

ในยุคนี้สมัยนี้ ที่ข้อมูลข่าวสารต่างไหลบ่าท่วมท้นตามช่องทางต่างๆ อย่างมากมาย เราได้รับรู้เรื่องราวเป็นจำนวนมหาศาลจนยากที่จะสังเคราะห์ออกมาได้หมด และ ‘ข่าวลวง’ หรือ Fake News ก็กลายมาเป็นปัญหาสำคัญที่กำลังกลับมาสร้างความตื่นตระหนก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในสถานการณ์ที่มีความอ่อนไหวเป็นอย่างสูง ตั้งแต่เรื่องการรักษาโรคด้วยวิธีการผิดๆ ข่าวสารในสถานการณ์การกราดยิงที่โคราช และการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส Covid-19 ที่ข้อมูลจริง และข่าวลวง ต่างปะปนกันจนแยกไม่ออก (และที่แย่ไปกว่านั้นคือ ไม่มีหน่วยงานภาครัฐที่มีประสิทธิภาพเพียงพอที่จะให้ข้อมูลที่เป็นจริงเพื่อต้านทานกับข่าวลวงเหล่านี้)

และในภาวการณ์ที่ข่าวลวงได้แทรกตัวเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน (อย่างไม่สู้จะเต็มใจนัก…) เราอาจจะต้องใช้วิจารณญาณในการพิเคราะห์ข่าวสารที่ได้รับ เพื่อให้มีความเข้าใจที่ถูกต้อง และปฏิบัติตัวได้อย่างเหมาะสม โดยไม่สร้างความเดือดร้อนให้กับทั้งตัวเอง และกับผู้อื่น ซึ่งเราขอนำเสนอวิธีการเป็นขั้นตอนที่จะช่วยให้เราแยกแยะข่าวลวงออกจากเรื่องที่เป็นจริงได้ดังต่อไปนี้

-สังเกตว่าข่าวนั้นมีที่มาที่ไปที่ชัดเจนหรือไม่ สามารถสืบย้อนกลับไปยังต้นทางได้หรือเปล่า

-ข้อมูลที่ได้รับมา ถูกยืนยันโดยบุคคลที่มีตัวตนอยู่จริง หรือคนที่มีความน่าเชื่อถือมากแค่ไหน

-แหล่งที่มาเป็นที่เชื่อถือได้หรือไม่ และที่สำคัญคือ มีตัวตนอยู่ ‘จริงๆ’ หรือเปล่า

-สังเกตจำนวนความถี่ที่เราได้รับทราบข้อมูลข่าวสาร เช่น มีการรายงานจากแหล่งอื่นๆ เพิ่มเติม เพื่อยืนยันความน่าเชื่อถือ

-ทำใจให้เป็นกลาง แล้วถามตัวเองอย่างถี่ถ้วน ว่าเราจะ ‘เชื่อ’ ข่าวเหล่านี้ เพียงเพราะมันตรงกับจริตของเรา หรือเพราะข้อมูลนั้นๆ มีน้ำหนักที่มากพอที่จะยืนยัน

แน่นอนว่านี่เป็นขั้นตอนอย่างคร่าวๆ แต่ก็เช่นเดียวกับข่าวลวงต่างๆ ในแต่ละยุคสมัย (ซึ่งมาพร้อมกับการเติบโตของสื่อกระแสหลักตั้งแต่ทศวรรษที่ 60) มันพร้อมจะมาจากหลากหลายช่องทาง และอาจจะมาจาก ‘คนใกล้ตัว’ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้สูงวัย ที่อาจจะไม่สันทัดในการรับข่าวสารแบบดิจิตอล หรือมี Digital Literacy ที่น้อยกว่าคนรุ่นใหม่ นั่นไม่ใช่ความผิดของพวกท่าน และถ้าหากคุณเป็นคนหนึ่งที่ต้องรับมือกับข่าวลวงที่มาจากท่านๆ เหล่านี้ ก็อาจจะใช้วิธีดังต่อไปนี้ เพื่อให้เกิดการฉุกคิดและพิจารณา

-สอบถามอีกฝ่ายว่าได้ยิน หรือรับข่าวสารดังกล่าวจากที่ไหน

-สืบย้อนกลับไปว่าแหล่งข่าวที่ได้รับมา เคยรายงานข่าวที่น่าเชื่อถือมาก่อนหรือไม่

-อธิบายให้อีกฝ่ายวางใจให้เป็นกลาง และสอบถามว่าเพราะเหตุใดจึงเชื่อถือข่าวต่างๆ เหล่านั้น

-สอบถามยืนยันว่าต้องการที่จะทราบข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับข่าวนั้นๆ บ้างหรือไม่

-ให้สติโดยถามว่า จะเกิดอะไรขึ้น ถ้าหากข่าวนั้นๆ มีผู้ปฏิบัติตามกันอย่างแพร่หลาย

เรารู้ว่ามันเป็นสิ่งที่ยากอยู่ไม่น้อย เพราะข่าวลวงในปัจจุบัน มีกระบวนการการสร้างที่ซับซ้อนและมีการผสมผสานเรื่องจริงที่ถูกบิด ดัด ตัด และแต่งจนยากจะจำแนก เราก็หวังใจว่า วิธีการต่างๆ เหล่านี้ จะช่วยให้คุณและคนใกล้ตัว สามารถรับมือและห่างไกลจากข่าวลวงทั้งหลายได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะเชื่อเถอะว่า ผลลัพธ์ผลร้ายจากการกระจายของข่าวลวง มันไม่ใช่แค่เรื่องตลกที่เอาขำขันสนุกสนาน และมันจะผลาญพลังงานและส่งผลเสียแก่สุขภาพกายใจอย่างที่ไม่อาจประเมินค่าได้

และการรับรู้ข่าวสารที่ ‘เป็นจริง’ ก็เป็นสิ่งที่จำเป็น และเป็นสิทธิ์พื้นฐานที่เราประชาชนพึงได้รับ เฉกเช่นเดียวกัน

Avatar
Written By

Advertisement
Connect
Newsletter Signup