x

หลายครั้งที่วงการการศึกษาไทยพยายามเดินหน้าไปต่อแต่จากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสังคมทั่วไปอาจทำให้คนส่วนใหญ่คิดว่า ความพยายามปฏิรูประบบการศึกษามักวนลูปกลับมาที่เดิม โดยเฉพาะเมื่อเจอปรากฏการณ์ที่สะท้อนปัญหาซ้ำแบบที่เคยเจอแล้วอย่างประกาศรับสมัครครูชั่วคราวในโรงเรียนที่ระบุอัตราเงินเดือน 4,000 บาท ซ้ำรอยกับข่าวที่เคยเกิดขึ้นมาก่อนหน้านี้ซึ่งแทบสะท้อนความเหลื่อมล้ำในระบบการศึกษาที่พยายามปฏิรูปกันมาตลอด
 
งบประมาณบริหารและพัฒนาประเทศส่วนใหญ่ทุ่มลงไปกับการศึกษาซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญของการขับเคลื่อนประเทศ แต่ดูเหมือนว่าความพยายามปรับปรุงและปฏิรูประบบการศึกษาให้ทันกับยุคสมัยเคลื่อนที่ไปถึงเป้าหมายอย่างยากลำบากจากหลายปัจจัย และที่สำคัญคือเรื่องนโยบายส่วนการบริหารงบประมาณ
 
ปรากฏการณ์ที่เหมือนวนลูปกลับมาให้เห็นเหมือนขีดเส้นใต้เน้นย้ำสภาพระบบการศึกษาอีกครั้งคือประกาศรับสมัครครูเป็นลูกจ้างชั่วคราวของโรงเรียนบ้านผาเวียง ในจังหวัดสุโขทัย 
 
ประกาศลงวันที่ 7 พฤษภาคม โดยนายอินทร์ถา อุดมวัฒนกูล ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านผาเวียง รายละเอียดเป็นการเปิดรับสมัครลูกจ้างชั่วคราวมาปฏิบัติหน้าที่เป็นครูผู้สอนในโรงเรียน ระบุอัตราเงินเดือน 4,000 บาท พร้อมแจ้งคุณสมบัติผู้รับสมัคร 8 ข้อ ได้แก่ 
 
  • วุฒิการศึกษาระดับปริญญาตรี สาขาวิชาเอกปฐมวัยและ/หรือปริญญาตรีสาขาวิชาเอกประถมศึกษาและสาขาวิชาเอกอื่นๆ
  • มีความสามารถเหมาะสมในการปฏิบัติงานในหน้าที่ครูผู้สอน
  • มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครู
  • เป็นผู้มีคุณธรรม จริยธรรม มีความซื่อสัตย์สุจริต มีจิตอาสา มีความตั้งใจในการปฏิบัติงาน
  • ตรงต่อเวลา และสามารถอุทิศเวลาให้แก่ทางราชการได้ตลอดเวลา
  • ไม่เป็นผู้พิการทางร่างกาย มีสุขภาพแข็งแรง
  • ใช้คอมพิวเตอร์ในการปฏิบัติงาน การพิมพ์งานด้วยโปรแกรม Microsoft word และหรือ โปรแกรม Microsoft Excel ได้
  • ไม่เคยเป็นผู้เคยกระทำผิด ทุจริตในการสอบเข้ารับราชการหรือปฏิบัติงานในหน่วยงานของรัฐ ไม่เคยถูกลงโทษใดๆมาก่อน และไม่เคยถูกจำคุกหรือมีประวัติคดีอาญาใด ๆ       
 
ประกาศระบุขอบข่ายภารกิจและหน้าที่ของตำแหน่งนี้มี 5 ข้อ ได้แก่
 
  • งานการสอนครู ปฏิบัติหน้าที่ครูประจำชั้น
  • งานการสอนสามารถสอนได้ทุกกลุ่มสาระ หรือตามที่ได้รับมอบหมาย              
  • งานเอกสารประจำชั้นเรียน การจัดเก็บ รักษาดูแลความสะอาด ความเป็นระเบียบเรียบร้อย
  • การประสานงาน การติดต่อสื่อสารกับหน่วยงานส่วนราชการอื่นๆ ผู้ปกครอง ชุมชนและท้องถิ่น การให้บริการแก่ประชาชนหรือผู้มารับบริการหรือติดต่อราชการ
  • ปฏิบัติงานอื่นๆ ที่ผู้บังคับบัญชามอบหมาย
 
หลังประกาศรับสมัครของโรงเรียนบ้านผาเวียงแพร่กระจายไปทั่วสื่อสังคมออนไลน์ เมื่อติดต่อไปที่นายอินทร์ถา อุดมวัฒนกูล ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านผาเวียง ผอ.ชี้แจงที่มาของการรับสมัครครั้งนี้ว่า เนื่องจากครูที่ทำงานอยู่ตำแหน่งเดิมยังสุขภาพไม่ดีหลังรับการผ่าตัด โรงเรียนจึงเห็นใจและตกลงหาครูมาช่วยแบ่งเบาภาระการสอน โดยที่ครูที่ทำงานในตำแหน่งเดิมจะบริจาคเงินส่วนตัวให้เป็นเงินตอบแทนเดือนละ 4,000 บาท 
 
ผอ.โรงเรียนบ้านผาเวียง ยอมรับว่า จำนวนนี้เป็นตัวเลขที่น้อย ถ้ามีผู้อาสารับสมัครงาน จะมีสวัสดิการเพิ่มเติมให้เช่นจัดหาที่พัก และรับประทานอาหารประจำวันร่วมกัน ขณะที่บุคลากรในโรงเรียนจะร่วมกันบริจาคเงินให้อีกส่วนหนึ่ง คาดว่ารวมแล้วจะได้ค่าตอบแทนประมาณเดือนละ 6,000-7,000 บาท
 
นายอินทร์ถา เล่าว่า หลังประกาศนี้เผยแพร่ออกไปก็ชี้แจงไปยังนายเปรม คำวัฒนา ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุโขทัย เขต 2 เรียบร้อยแล้ว หลังจากนี้สำนักงานฯจะทำเรื่องชี้แจงอย่างเป็นทางการไปถึงหน่วยงานที่กำกับดูแลอีกครั้ง
 
อย่างไรก็ตาม ประกาศนี้ไม่ได้เป็นครั้งแรกที่ระบบการศึกษาขั้นพื้นฐานของไทยถูกตั้งคำถาม ถ้าย้อนกลับไปถึงกรณีการรับสมัครครูชั่วคราวของโรงเรียนบ้านโคกสะอาด(ประชาราษฎร์รังสรรค์) จังหวัดนครราชสีมา ด้วยอัตราเงินเดือน 2,500 บาท เมื่อเดือนกันยายน ปี 2560 กรณีนี้เป็นอีกหนึ่งเหตุการณ์ที่สะท้อนช่องโหว่เรื่องความเหลื่อมล้ำของการพัฒนาอย่างชัดเจน 
 
ประกาศที่เกิดขึ้นสะท้อนปัญหาการบริหารจัดการงบประมาณด้านการศึกษา แม้รัฐบาลให้เงินอุดหนุนรายหัวเป็นงบประมาณมาให้นักเรียนของโรงเรียนซึ่งสถานศึกษาสามารถบริหารจัดการได้แต่ในกรณีโรงเรียนขนาดเล็กที่ไม่มีงบประมาณมากพอหากใช้งบส่วนนี้ก็เท่ากับว่าโรงเรียนก็จะต้องหมุนงบที่จะใช้จ่ายส่วนอื่นมาทบอยู่ดี 
 
สำหรับกรณีโรงเรียนบ้านโคกสะอาดเป็นการรับสมัครเพื่อแก้ปัญหาครูสอนภาษาไทยไม่เพียงพอซึ่งทำให้ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาต่ำ นักเรียนมีปัญหาด้านการอ่านและเขียนหนังสือ หากจ้างด้วยระบบราชการจะต้องดำเนินการตามขั้นตอนซึ่งทุกคนน่าจะเข้าใจระบบราชการกันดีว่าใช้เวลาดำเนินการแค่ไหน 
 
สถานศึกษาขนาดเล็กในท้องถิ่นจึงต้องแก้ปัญหาด้วยการจ้างจากกำลังทรัพย์ของโรงเรียนเองโดยไม่ได้ใช้งบประมาณของหน่วยงานราชการ เมื่อดูจากอัตราเงินเดือนจ้างน่าจะเข้าใจสภาพโรงเรียนขนาดเล็กที่มีงบประมาณจำกัดได้บ้าง และผู้ที่จะมาแก้ไขปัญหาแทบเป็นกึ่งระบบ “อาสา” มาช่วยเหลือมากกว่ามารับตำแหน่งเพื่อประกอบ “อาชีพ” หาเลี้ยงชีวิตซึ่งอัตราค่าตอบแทนของลูกจ้างชั่วคราวปกติแล้วมีตัวเลขที่ 15,000 บาท แต่อัตราที่รับสมัครในเหตุการณ์ครั้งก่อนเป็นตัวเลขที่ต่ำกว่าอัตราปกติถึง 6 เท่า 
 
เมื่อกระแสสังคมถาโถมวิจารณ์ “อัตราเงินเดือน” โรงเรียนบ้านโคกสะอาดต้องยกเลิกประกาศรับสมัครนี้ ถึงแม้อำนาจการจัดจ้างลูกจ้างชั่วคราวที่เป็นอำนาจของโรงเรียนในการตัดสินและเสนออัตราค่าตอบแทนที่ “ต่ำกว่ามาตรฐาน” นี้ไม่ได้เป็นผลมาจากความตระหนี่ แต่ประกาศนี้สะท้อนกลับไปถึงฝ่ายปกครองที่พยายามปฏิรูปการศึกษามาตลอดหลายสิบปี 
 
จากปี 2560 ที่เคยเกิด “ประกาศ” ลักษณะเดียวกันมาแล้ว แต่เวลาผ่านไปไม่ถึงปีก็กลับมามีประกาศรับสมัครด้วยอัตราเงินเดือนลักษณะเดียวกันอีก (ในจำนวนเงินมากขึ้นแล้ว จาก 2,500 เป็น 4,000) 
 
หน่วยงานในระบบการศึกษาพยายามแก้ปัญหาครูในระบบด้วยการเกลี่ยกำลังคน แต่จากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ย้ำให้เห็นอีกครั้งว่าปัญหาบุคลากรผู้สอนในระบบการศึกษาที่มีเรื่องหนี้สิน ชีวิตความเป็นอยู่ ค่าตอบแทน และมิติอื่นที่ทับซ้อนเข้าไปด้วยส่งผลทำให้เกิดผลลัพธ์ที่ระบบบริหารจัดการไม่สามารถรับมือสถานการณ์เฉพาะหน้าได้ 
 
หากยังหวังให้ระบบการศึกษาก้าวไปข้างหน้าอย่างมั่นคงยั่งยืน นอกจากพัฒนาความมั่นคงในอาชีพครู(ที่มีหลายมิติ)ให้มากขึ้นแล้ว การทบทวนระบบราชการที่ล่าช้าไม่ทันสถานการณ์อาจเป็นองค์ประกอบหนึ่งที่ช่วยขับเคลื่อนให้การปฏิรูปทำให้ราบรื่นมากขึ้น